X
تبلیغات
مقالات و جزوه های درسی رشته کامپیوتر - شیوه ارائه مطالب علمی و فنی جلسه چهارم

جلسه چهارم

طرح اوليه متن اصلي

تهیه طرح اولیه متن اصلی :

فراروند ایجاد متن نوعی تولید و خلاقیت است . از این نقطه نظر نیاز به طراحی دارد یعنی باید یک طرح اولیه برای متنی که می خواهیم تهیه نماییم . در مرحله تهیه طرح اولیه کارهای زیر را انجام می دهیم :

  1. تعیین عناوین داخلی در سطوح مختلف تا رسیدن به ایده ساده
  2. تعیین توالی منطقی عناوین داخلی در هر سطح
  3. شماره گذاری عناوین داخلی

Image and video hosting by TinyPic

 

Image and video hosting by TinyPic

 

مزایای تعیین عناوین داخلی متن و توالی ارتباط منطقی بین آنها :

  1. وضوح بخشیدن به متن اصلی
  2. واحدمند و ساختمند کردن متن اصلی
  3. کمک به خواننده در دریافت و احاطه بهتر مطلب
  4. تسهیل از سرگیری مطالعه در صورت گسسته شدن رشته مطالعه
  5. امکان ارجاع به قسمتهای مختلف متن
  6. تسهیل یافتن مطلب مورد نظر خواننده (از روی فهرست مطالب) 
  7. امکان ایجاد ارتباط بین قسمتهای مختلف
  8. تامین تفکر سامانمند برای ارائه کننده و خواننده درباره موضوع
  9. صرفه جویی در زمان از طریق اجتناب از پریشان اندیشی وتسهیل تمرکز روی یک ایده مشخص

کسب و سازماندهی اطلاعات :

چنانچه اطلاع با مطالعه منابع کتابخانه ای بدست آید باید کارهای زیر را انجام دهیم :

ارزیابی دوباره منبع

یادداشت برداری

سازماندهی اطلاعات

یادداشت برداری :

برای یادداشت برداری در اساس 2 روش وجود دارد :

  1. تلخیص
  2. نقل قول

شماره سريال

كارت يادداشت

 

عنوان مطلب :

 

شماره كامل

عنوان مطلب

 

مطلب

 

عنوان منبع :

 

نام مولف (و مترجم ):

 

تاريخ يادداشت برداري :

 

روش يادداشت برداري :

 

 

تلخیص :

تلخیص یعنی خلاصه کردن و عبارتست از بیان مطلب مندرج در منبع در کوتاهترین حدی که دلالت به معنا و منظور اصلی مطلب کند و خدشه ای به معنای مورد نظر وارد نشود .

 

عواملی که در تعیین حد تلخیص باید در نظر داشت :

  1. هدف تلخیص
  2. کمیت مطلب مرجع
  3. مخاطب
  4. دقت مورد انتظار
  5. کمیت متن در دست تولید
  6. ملاحظات مدیریتی ( مثل نظر مدیریت سطح بالاتر در مورد حد تلخیص )
  7. ملاحظات فنی ( مثلا محدودیتهای درج خلاصه در یک صفحه یا بخشی از صفحه )

 

نکاتی که در تلخیص یک مطلب علمی – فنی باید مورد توجه قرار گیرد :

  1. رعایت ایجاز در حد ممکن
  2.  حفظ دقت و اعتبار مطلب
  3. حفظ معنای اصلی مطلب ( رعایت امانت معنایی )
  4. حفظ انسجام زبانی ( هماهنگ بودن سبک زبانی مطلب خلاصه شده با سبک زبانی متن در دست تولید
  5.  رعایت سادگی و روانی

روش کلی تلخیص :
برای تلخیص چنین عمل می کنیم :

  1. مطالعه دقیق و احیانا چند باره مطلب مرجع
  2. یادداشت کردن مفاهیم و موضوعات مهم
  3. انتخاب 4 تا 6 مفهوم مهمتر
  4. نوشتن یک یا دو جمله در شرح هر مفهوم ضمن انتخاب کلمات ساده به جای عبارات بلند
  5. بیان تعداد ، نوع و ایده اصلی شکلها و جدولهای مهمتر در یک یا دو جمله
  6. نوشتن دو یا سه جمله حاوی نتیجه اصلی مطلب در انتهای خلاصه
  7. افزودن یک یا دو جمله آغازین بعنوان مقدمه یا مدخل خلاصه
  8. ویرایش دقیق جملات نوشته شده

نقل قول :

نقل قول بر دو نوع است : نقل قول غیر مستقیم و نقل قول مستقیم

نقل قول غیر مستقیم یا نقل به معنی : بیان مطلب است با سبک زبان تولید کننده متن . رعایت امانت معنایی در اینجا بسیار مهم است .

 

کارهایی که در نقل قول غیر مستقیم انجام می شود:

  1. مطالعه دقیق مطلب مرجع
  2. حصول اطمینان از درک معنای مطلب
  3. کنار گذاشتن مرجع
  4. اندیشیدن
  5. بیان معنای مطلب
  6. ویرایش نوشته  

نقل قول مستقیم :

نقل قول مستقیم یا نقل به لفظ : انتقال کلمه ، عبارت ، جمله یا جملاتی از متن مرجع است به متن در دست تولید و درج آن در محل مورد نظر .

 

نکاتی که باید در نقل قول مستقیم رعایت گردد :

  1. تمام تاکیدات و نشانه های سجاوندی ( نقطه گذاری ) موجود درمتن باید حفظ گردد
  2. در صورتیکه خودمان بخواهیم روی جزیی از متن منقول تاکیدی داشته باشیم باید در پانوشت قید کنیم << تاکید از ماست >>
  3. اگر بخواهیم جزیی از مطلب منقول را حزف کنیم بجای آن (...) را می گذاریم .
  4. اگر بخواهیم جزیی از مطلب را که به نظر ما اشتباه یا نادرست است اصلاح کنیم آن جزء را بی تغییر قید می کنیم و صورت به نظر ما صحیح را در [ ] می گذاریم .
  5. اگر اندازه مطلب منقول حداکثر 4 سطر باشد نیازی به نوشتپار ( پاراگراف )جدید نیست ولی اگر اندازه مطلب بیش از 4 سطر باشد آن را بصورت یک نوشتپار می نویسیم .
  6. اگر دو نوشتپار متوالی منقول داشته باشیم بین آن دو یک سطر فاصله ایجاد می کنیم .
  7. اگراندازه مطلب منقول بیش از نیم صفحه باشد بهتر است آن را در بخش پیوستها درج کنیم
  8. درج بیش از یک نوشتپار منقول در صفحه توصیه نمی شود .

سازماندهی اطلاعات :

پس از کسب اطلاعات در مورد موضوع و تهیه یادداشتهای لازم باید آنها را بر حسب توالی منطقی بین عناوین داخلی مرتب کرد . هر چه این کار مرتب تر و سامان یافته تر باشد استفاده از آن در تولید متن اصلی سریعتر خواهد بود .

توليد متن اصلي

این مرحله مهمترین و اساسی ترین مرحله کاراست در همین مرحله است که کار دشوار و ظریف تولید متن انجام می شود . تمام عناصر کانال ارائه کننده در این مرحله نقش دارند ( خواه نقش منفی و خواه نقش مثبت )

 

Image and video hosting by TinyPic

 

امکاناتی را که قبل از نوشتن باید فراهم کرد :

علاوه بر تهیه وسایل معمول و نیز انتخاب زمان و مکان مناسب امکانات زیر باید آماده گردد :

 فرهنگ لغات فارسی

فرهنگ لغات بیگانه ( یک زبانه )

کتاب آیین نگارش

کتاب دستور زبان فارسی

دائره المعارف فارسی و بیگانه

فرهنگ لغات تخصصی

فرهنگ لغات فارسی – بیگانه 

 

روش کار در تولید متن اصلی :

  1. تهیه پیش نویس متن اصلی
  2. بازخوانی و انجام اصلاحات ( کنترل کمی و کیفی ) و تهیه نسخه اول
  3. درج پانوشت ها
  4. درج شکلها و جدولها
  5. نوشتن نتیجه و خلاصه نهایی
  6. دیگرخوانی و اعمال نظرات منطقی و سازنده دیگران
  7. بازخوانی و کنترل کمی – کیفی نهایی
  8. ویرایش نهایی و تهیه نسخه نهایی

 

روش کار در تهیه پیش نویس :

  1. بررسی درباره طرح اولیه متن اصلی و اعمال تغییرات لازم
  2. تصمیم گیری نهایی در مورد توالی منطقی عناوین داخلی ( در سطوح مختلف )
  3. انتخاب یک عنوان داخلی با رعایت توالی منطقی
  4. بررسی یادداشتهای مربوط به این عنوان
  5. اندیشیدن به خصوصیات مخاطب و هدف اصلی ارائه
  6. طرح ایده اصلی ذیل همین عنوان داخلی و مقدمه چینی
  7. تعرف مفاهیم و اصطلاحاتی که در طول بحث استفاده می شوند
  8. شرح وبسط موضوع با استفاده از عناوین داخلی تر
  9. تنظیم درست نوشتپارهای مربوط به نتیجه بحث مطرح شده ذیل همین عنوان داخلی
  10.  انتخاب عنوان داخلی بعدی با رعایت توالی منطقی و تکرار کار از شماره 4 به بعد

 

روشهای متداول بسط یا پرداختن به موضوع ( در متون علمی – فنی ):

بسط مکانی

بسط زمانی

بسط از مطلب آشنا به ناآشنا ( معلوم به مجهول )

بسط از طریق تشابه

بسط از ساده به پیچیده

بسط از طریق تضاد

بسط از علت به معلول ( ا ثر به نتیجه )

بسط از معلول به علت ( نتیجه به اثر )

بسط از جزء به کل

 

خصوصیات نوشتپار ( پاراگراف ) :

  1. مقداری از متن است که فقط یک ایده ساده را بیان می کند
  2. بهتر است اندازه اش بین 100 تا 150 کلمه باشد
  3. با یک یا دو جمله اصلی شروع می‌شود که در آنها ایده اصلی مطرح می‌شود
  4. دارای تعدادی جمله توضیحی است که به کمک آنها ایده طرح شده در جمله های آغازین شرح داده می شود
  5. واحد کنترل کمی - کیفی و نیز واحد انتقال اطلاعات است
  6. بین هر دو نوشتپار پی در پی باید ارتباط معنایی و انسجام مفهومی و ساختاری برقرار شود
  7. هر نوشتپار را می توان یک تصنیف در مقیاس کوچک دانست که به خودی خود کامل است
  8. جملات نوشتپار توالی منطقی دارند ( به ویژه در متون علمی- فنی ) که به این ویژگی توالی گوییم.
  9. نکات مهم با جملات با معنی تر ، صریح تر ، و با تاکید بیشتر نوشته می‌شوند . این ویژگی نوشتپار را تاکیدمندی می نامیم .

 

Image and video hosting by TinyPic

 

ایده ای که در یک نوشتپار از یک متن علمی یا فنی مطرح و تشریح می شود معمولا مربوط است به :

تعریف یک مفهوم، پدیده ، روش یا مسئله

رده بندی پدیده یا روشها

مقایسه پدیده ها ، روشها و ...

تحلیل و بررسی یک پدیده یا روش

ارائه مثال از یک پدیده و شرح آن

 

کنترل کمی :

نوشتپار در متون علمی – فنی نه باید چنان موجز باشد که مانع انتقال ایده به خواننده شود و نه چنان مفصل که خسته کننده شود و خواننده احساس کند که توضیحات اضافی و نالازم را خوانده است .

روش کار در کنترل کمی :

  1. شمارش کلمات هر جمله از نوشتپار
  2. ایجاد تعادل نسبی در اندازه جملات و در صورت لزوم تقسیم جمله طولانی به دو جمله و بر عکس
  3. حذف کلمات و عبارات غیر لازم از هر جمله
  4. ایجاد تعادل نسبی در اندازه های نوشتپارهای پی در پی

کنترل کیفی :

کنترل کیفی را هم باید نوشتپار به نوشتپار انجام داد . این کنترل باید هم از نظر محتوایی و هم از نظر صوری انجام پذیرد .

جنبه هایی که در کنترل کیفی در مورد متون علمی– فنی باید به آنها توجه کرد :

اعتبار و دقت علمی – فنی

وجود ارتباط معنایی و انسجام آنها بین نوشتپارهای پی در پی

منطق مندی و صحت استدلالها

انتخاب مناسب عنوان اصلی و عناوین داخلی

رعایت ویژگیهای سبک و زبان متن علمی – فنی

انتخاب درست و بجای کلمات

وجود مقدمه مناسب

رعایت آیین نگارش

استفاده درست و به جا از علائم سجاوندی

نوشتن درست ارقام و اعداد

درج درست پانوشتها

انتخاب معادل اصطلاحات بیگانه و نوشتن صحیح املای آنها

درج صحیح نوشتپار منقول

وضوح شکلها و جدولها

انتخاب محل مناسب برای درج شکلها و جدولها

مناسب بودن رسم الخط 

نوشتن درست فرمولها ، واحدها ، مقیاس ها و کوته نوشتها

رعایت حاشیه گذاری مناسب

انتخاب رنگ های مناسب برای جوهر

 

پس از کنترل کمی و کیفی پیش نویس اولین نسخه متن اصلی را آماده می کنیم اما بهتر است در این مرحله متن را جهت مطالعه و اظهارنظر به افراد دیگر داد .

این افراد باید بصورت زیر انتخاب شوند :

فرد یا افرادی با خصوصیات مخاطب

یک یا چند نفر با معلومات همسطح با معلومات ارائه کننده در موضوع

یک یا چند نفر با معلوملت فراسطح معلومات ارائه کننده در موضوع

 

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1387ساعت 16:16 توسط میلاد |